
· Cevahir Kuyumculuk
Altın neden kararır sorusunun cevabı aslında altında değil, alaşımdadır. Saf altın havayla ya da suyla tepkimeye girmez ve kararmaz. Ancak takılarda kullanılan altın, sertlik kazanması için bakır, gümüş ve benzeri metallerle karıştırılır. Bu alaşım metalleri zamanla hava, ter, parfüm, krem ve temizlik kimyasallarıyla tepkimeye girerek takının yüzeyinde koyulaşma ya da renk değişimine yol açabilir. Bu nedenle düşük ayarlı takılar daha çabuk kararabilir. İyi haber şu ki kararmanın çoğu evde basit bir temizlikle, inatçı olanlar ise kuyumcuda giderilebilir.
Altın neden kararır? Bilimsel açıklama
Altının ayarı, takının içindeki saf altın oranını gösterir. 24 ayar neredeyse saf altındır; 22 ayar yaklaşık yüzde 91,6, 14 ayar ise yaklaşık yüzde 58,5 oranında altın içerir. Geri kalan kısım alaşım metallerinden oluşur. Ayar farklarını 14, 22 ve 24 ayar farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Alaşımda en sık kullanılan bakır ve gümüş, altına göre daha tepkimeye yatkın metallerdir. Havadaki kükürtlü bileşikler, terdeki tuz ve asitler ya da kozmetik ürünlerdeki kimyasallar bu metallerle birleşerek yüzeyde ince, koyu bir tabaka oluşturur. Bu tabaka genellikle çok incedir ve takının özüne zarar vermez; ancak görünümü matlaştırır.
Kararmayı hızlandıran etkenler
| Etken | Nasıl etkiler? | Önlem |
|---|---|---|
| Ter ve cilt yağı | Tuz ve asitler alaşım metalleriyle tepkimeye girer | Takıyı düzenli temizlemek, sporda çıkarmak |
| Parfüm, krem, saç spreyi | Kimyasallar yüzeyde film ve leke oluşturur | Kozmetiği takıyı takmadan önce kullanmak |
| Çamaşır suyu ve temizlik ürünleri | Klor alaşımı aşındırabilir ve renk değiştirebilir | Ev işlerinde takıyı çıkarmak |
| Havuz ve deniz suyu | Klor ve tuz yüzeyi yıpratır | Yüzmeden önce çıkarmak, sonra durulamak |
| Nemli ve kapalı ortam | Nem tepkimeyi hızlandırır | Kuru, kapalı kutuda saklamak |
| Diğer takılarla temas | Farklı metaller birbirini etkileyebilir | Takıları ayrı bölmelerde saklamak |
Altın parmağı ya da cildi neden karartır?
Bazen kararan takının kendisi değil, takının değdiği ciltdir. Yüzüğün altında, bileziğin değdiği bilekte ya da kolye zincirinin boyunda koyu ya da yeşilimsi bir iz görülebilir. Bunun nedenleri şunlardır:
- Alaşım ve ter tepkimesi: Terle birleşen alaşım metalleri ciltte iz bırakabilir.
- Kozmetik kalıntıları: Bazı kremler ve makyaj ürünleri, metalle temas ettiğinde koyu bir leke oluşturur.
- Sıkı takılar: Dar bir yüzük, altında nem ve kir birikmesine neden olur.
- Kişisel cilt yapısı: Cildin kimyası kişiden kişiye değişir; aynı takı bir kişide iz bırakırken diğerinde bırakmayabilir.
Ciltte kaşıntı, kızarıklık ya da kabarma varsa bu bir hassasiyet belirtisi olabilir; takıyı çıkarıp bir hekime danışmak gerekir.
Kararma takının sahte olduğunu mu gösterir?
Hayır, tek başına göstermez. Gerçek 14 ve 22 ayar takılar da zamanla kararabilir. Ancak kaplama takılarda alttaki metal açığa çıktıkça belirgin renk değişimi ve soyulma görülebilir. Takının ayarından emin olmak istiyorsanız kuyumcuda ayar kontrolü yaptırmak en güvenilir yoldur. Altın alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini altın alırken sorulması gereken 6 soru yazımızda anlattık.
Kararan altın nasıl temizlenir?
Evde temizlik adımları
- Bir kaba ılık su koyun ve birkaç damla hafif bulaşık sabunu ekleyin.
- Takıyı 10-15 dakika bu karışımda bekletin.
- Yumuşak bir diş fırçasıyla desen aralarını ve kilit bölgesini nazikçe fırçalayın.
- Temiz ılık suyla iyice durulayın.
- Tüy bırakmayan yumuşak bir bezle kurulayın ve tamamen kuruduktan sonra kaldırın.
Kaçınılması gerekenler
- Diş macunu ve karbonat: Aşındırıcıdır, yüzeyde ince çizikler bırakır.
- Çamaşır suyu ve klorlu ürünler: Alaşımı yıpratabilir.
- Sirke ve limon gibi asitler: Özellikle taşlı takılarda zarar verebilir.
- Sert fırça ve bulaşık teli: Yüzeyi çizer.
Taşlı takılarda, özellikle inci, mercan ve opal gibi hassas taşlar varsa evde temizlik daha dikkatli yapılmalıdır. Ayrıntılı temizlik ve saklama önerileri için altın takı temizliği ve saklama yazımıza bakabilirsiniz.
Kuyumcuda temizlik ve parlatma
Evde çıkmayan lekeler, desen aralarındaki birikimler ya da genel matlaşma için kuyumcuda ultrasonik temizlik ve parlatma yapılabilir. Bu işlem sırasında taşların ve kilidin durumu da kontrol edilir. Takıda kopma, kırılma ya da taş kaybı varsa onarım seçenekleri için altın takı tamiri yazımız yol gösterebilir.
Beyaz ve rose altında renk değişimi
Beyaz altın genellikle rodyum adı verilen beyaz bir metalle kaplanır. Bu kaplama zamanla incelir ve altındaki hafif sarımsı ton görünmeye başlar. Bu bir kararma değil, kaplamanın aşınmasıdır ve rodyum kaplamanın yenilenmesiyle giderilir. Rose altının pembe tonu ise alaşımdaki bakırdan gelir; bakır oranı yüksek olduğu için rose altın zamanla biraz daha koyu bir tona dönebilir.
Kararmayı önlemek için 8 alışkanlık
- Parfüm, krem ve saç spreyini takıyı takmadan önce kullanın.
- Ev temizliği, bulaşık ve bahçe işlerinde takıları çıkarın.
- Havuza, denize ve kaplıcaya takıyla girmeyin.
- Spor ve yoğun terleme gerektiren işlerde takıları çıkarın.
- Takıyı çıkardıktan sonra yumuşak bir bezle silip kaldırın.
- Her takıyı ayrı bir kesede ya da bölmede, kuru bir ortamda saklayın.
- Birkaç haftada bir evde nazik temizlik yapın.
- Yılda bir kez takılarınızı kuyumcuda kontrol ettirin.
Hangi ayar daha az kararır?
Ayar yükseldikçe takıdaki altın oranı artar ve kararma eğilimi azalır. 22 ayar takılar, aynı koşullarda 14 ayar takılara göre genellikle daha az renk değiştirir. Öte yandan 14 ayar daha sert olduğu için çizilmeye ve eğilmeye karşı daha dayanıklıdır. Bu yüzden seçim yaparken yalnızca kararmayı değil, takının nasıl kullanılacağını da düşünmek gerekir. Günlük takılacak ince zincir ve yüzüklerde 14 ayar, bilezik ve geleneksel takılarda 22 ayar sık tercih edilir.
Cevahir Kuyumculuk'ta takı kontrolü
Kararan, matlaşan ya da renk değiştiren takılarınızı Taşdelen, Sultanbeyli ve Kavacık mağazalarımıza getirerek inceletebilirsiniz. Çekmeköy, Sancaktepe ve Ümraniye'den gelen müşterilerimiz için Taşdelen şubemiz, Beykoz ve çevresi için Kavacık şubemiz, Sultanbeyli ve çevresi için Sultanbeyli şubemiz hizmet veriyor. Önceden bilgi almak için WhatsApp hattımız 0533 566 98 34. Diğer rehberlerimiz blog sayfamızda.
Sık Sorulan Sorular
Gerçek altın kararır mı?
Saf altın kararmaz. Ancak takılarda kullanılan 14 ve 22 ayar altın alaşım içerdiği için, alaşımdaki metaller zamanla hafif kararma ya da renk değişimi gösterebilir. Kararma tek başına takının sahte olduğunu göstermez.
Altın yüzük parmağımı neden karartıyor?
Ter, krem ve sabun kalıntıları alaşımdaki metallerle tepkimeye girerek ciltte koyu ya da yeşilimsi bir iz bırakabilir. Yüzüğü ve parmağı temiz tutmak, kremi yüzüğü takmadan önce sürmek bu izi büyük ölçüde azaltır.
Kararan altın evde nasıl temizlenir?
Ilık su ve birkaç damla hafif sabunla hazırlanan karışımda kısa süre bekletip yumuşak bir fırçayla temizleyin, durulayıp yumuşak bir bezle kurulayın. Diş macunu, karbonat ve çamaşır suyu kullanmayın.
Hangi ayar altın daha az kararır?
Ayar yükseldikçe altın oranı artar ve kararma eğilimi azalır. Bu nedenle 22 ayar takılar, aynı koşullarda 14 ayar takılara göre genellikle daha az renk değiştirir.


