
· Cevahir Kuyumculuk
Altın kaplama mı, som altın mı sorusunda temel fark takının içindedir. Som altın takı baştan sona altın alaşımından, yani belirli bir ayardaki altından yapılır. Altın kaplama takıda ise gümüş, pirinç ya da başka bir metalden üretilmiş gövdenin üzerine çok ince bir altın tabakası uygulanır. İlk gün ikisi birbirine çok benzeyebilir; fark zamanla, kullanım arttıkça ve takıyı değerlendirmek istediğinizde ortaya çıkar. Bu yazıda iki seçeneği içerik, dayanıklılık, bakım ve değer açısından karşılaştırıyor, kaplama bir takıyı nasıl ayırt edebileceğinizi anlatıyoruz.
Som altın nedir?
Som altın, takının tamamının altın alaşımından oluştuğu anlamına gelir. Saf altın çok yumuşak olduğu için takılarda gümüş, bakır gibi metallerle karıştırılarak 8, 14, 18 ya da 22 ayar alaşımlar elde edilir. "Som" ifadesi ayarın yüksek olduğunu değil, takının içinin de dışıyla aynı metalden oluştuğunu belirtir. Yani 14 ayar bir yüzük de 22 ayar bir bilezik de som altındır. Ayar yükseldikçe renk daha koyu sarıya döner, metal yumuşar; ayar düştükçe takı daha sert ve çizilmeye dayanıklı hale gelir.
Som altın takılarda ayar damgası bulunur ve takı, ayarına ve gramına göre kuyumcuda değer taşır. Çizildiğinde ya da aşındığında altındaki metal de altın olduğu için renk değişmez; parlatma ile yenilenebilir.
Altın kaplama nedir?
Altın kaplama, elektrolitik yöntemle bir metal yüzeyine ince bir altın tabakasının bağlanmasıdır. Gövde genellikle gümüş, pirinç, bakır alaşımı ya da çelik olabilir. Piyasada sık görülen türler şunlardır:
- Gümüş üzeri altın kaplama: Gövde gümüştür; üzeri altın renkli ince bir tabakayla kaplanır. Gümüş damgası (ör. 925) taşıyabilir.
- Pirinç ya da bakır üzeri kaplama: Moda ve bijuteri ürünlerinde yaygındır; metal değeri çok düşüktür.
- Çelik üzeri kaplama: Paslanmaz çelik gövde üzerine renk kaplamasıdır; dayanıklı ama altın değeri taşımaz.
Kaplama takılar daha uygun bütçeyle altın görünümü sunar, bu yüzden hızla değişen moda parçalarında tercih edilir. Ancak tabaka ne kadar kalın olursa olsun takının değeri büyük ölçüde gövde metaline bağlıdır.
Altın kaplama ile som altın arasındaki farklar
| Özellik | Som altın | Altın kaplama |
|---|---|---|
| İçerik | Takının tamamı altın alaşımı | Başka metal gövde, üstte ince altın tabakası |
| Damga | Ayar damgası (585, 750, 916 vb.) | Damgasız ya da gövde metalinin damgası |
| Renk kalıcılığı | Aşınsa da renk değişmez | Tabaka aşındıkça alttaki metal görünür |
| Bakım | Parlatma ve temizlikle yenilenir | Sert temizlik kaplamayı hızla aşındırır |
| Değer | Ayar ve grama göre değer taşır | Altın olarak bozdurulmaz |
| Kullanım amacı | Uzun ömürlü, kuşaktan kuşağa aktarılan parçalar | Kısa süreli moda kullanımı |
Kaplama takı nasıl ayırt edilir?
Bazı işaretler kaplama ihtimalini gösterebilir, ancak kesin sonuç her zaman kuyumcuda yapılacak bir testle alınır:
- Damgaya bakın: Som altında 585, 750, 916 gibi ayar damgaları bulunur. 925 damgası gümüşü gösterir; üzeri altın renkliyse kaplamadır. Damgaların anlamını altın damgası nasıl okunur yazımızda bulabilirsiniz.
- Aşınma noktalarını inceleyin: Kilit, halka bağlantıları ve yüzük iç yüzeyi gibi çok sürtünen yerlerde farklı renkte metal görünüyorsa kaplama söz konusu olabilir.
- Ciltte iz kalıp kalmadığına bakın: Bazı kaplama takılar zamanla tende yeşilimsi ya da koyu iz bırakabilir. Bu, alttaki metalin terle tepkimesinden kaynaklanabilir.
- Belgeyi isteyin: Som altın takıda fatura üzerinde ayar ve gram yazar. Belgesiz, gramı belirtilmemiş parçalarda dikkatli olun.
- Kuyumcuya test ettirin: Mihenk taşı ve XRF cihazıyla yapılan ölçüm en güvenilir yoldur. Alışverişte sorulacak diğer sorular için altın alırken dikkat edilecekler yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi durumda hangisi tercih edilir?
İkisinin de kendi yeri vardır; önemli olan beklentinin doğru kurulmasıdır.
Som altın daha uygundur:
- Alyans, nişan yüzüğü ve düğün takısı gibi uzun yıllar kullanılacak parçalarda,
- Hediye olarak verilecek, kuşaktan kuşağa aktarılması düşünülen takılarda,
- Her gün takılacak, suyla ve sürtünmeyle sık temas edecek takılarda,
- Gerektiğinde değerlendirilebilecek bir parça istendiğinde.
Altın kaplama daha uygundur:
- Bir sezon takılıp değiştirilecek moda parçalarında,
- Kostüm ya da tek seferlik etkinlik aksesuarlarında,
- Bütçenin öncelikle görünüme ayrıldığı durumlarda.
Kaplama bir takıyı som altın sanarak satın almak, ileride hem değer hem de güven kaybı yaşatabilir. Bu nedenle alışverişte satıcıya takının som mu kaplama mı olduğunu açıkça sormak ve cevabın faturaya yansımasını istemek iyi bir alışkanlıktır.
Kaplama kalınlığı ve "altın dolgu" ifadesi
Kaplama takılar kendi içinde de farklılık gösterir. Tabaka kalınlığı mikron cinsinden ifade edilir; ince kaplamalar birkaç haftalık yoğun kullanımda bile aşınabilirken daha kalın tabakalar uzun süre dayanabilir. Ürün etiketinde kaplama kalınlığı belirtilmiyorsa bunun ince bir kaplama olduğunu varsaymak daha gerçekçidir.
Yurt dışı ürünlerde "gold filled" ya da altın dolgu olarak geçen bir tür daha vardır. Bu yöntemde altın tabakası klasik kaplamaya göre daha kalındır ve gövdeye ısı ile basınçla bağlanır. Dayanıklılığı daha yüksektir; ancak bu ürünler de som altın sayılmaz ve kuyumcuda altın olarak değerlendirilmez. Ürün açıklamasında "altın görünümlü", "altın renkli", "kaplama" ya da "dolgu" ifadeleri geçiyorsa takının som altın olmadığını bilmeniz gerekir.
Fiyat farkını doğru okumak
Kaplama takı ile aynı görünümdeki som altın takı arasında belirgin bir fiyat farkı olması doğaldır; çünkü som altın takıda ödenen bedelin büyük kısmı metalin kendisine aittir. Som altın görünümlü bir parça olağandışı uygun bir bedelle sunuluyorsa takının içeriğini, ayarını ve gramını mutlaka sorun. Kesin bir karşılaştırma için aynı ayar ve gramdaki ürünleri, işçilik farkını da hesaba katarak kıyaslamak gerekir.
Rodyum kaplama ile karıştırmayın
Beyaz altın takılarda sıkça duyulan rodyum kaplama, som altın takıya uygulanan bir yüzey bitişidir. Beyaz altının doğal rengi hafif sarımsı olabildiği için parlak beyaz görünüm amacıyla üzeri rodyumla kaplanır. Burada alttaki metal yine altın alaşımıdır; zamanla rodyum aşınırsa takı yeniden kaplatılabilir. Renk seçenekleri ve bakım farkları için beyaz altın mı, sarı altın mı, rose altın mı yazımıza göz atabilirsiniz.
Kaplama ve som altın takıda bakım
- Kaplama takıları parfüm, krem ve ter ile temastan koruyun; kullanım sonrası yumuşak bir bezle silin.
- Kaplama takıda aşındırıcı temizleyici, diş macunu ya da sert fırça kullanmayın.
- Som altın takıyı ılık sabunlu suyla temizleyip yumuşak bir bezle kurulayabilirsiniz.
- Her iki türü de birbirine sürtünmeyecek şekilde ayrı bölmelerde saklayın.
Takınızın som altın olup olmadığından emin değilseniz Cevahir Kuyumculuk'un Taşdelen, Sultanbeyli ya da Kavacık mağazalarında birlikte kontrol edebiliriz. Kavacık ve Beykoz çevresindeyseniz Kavacık şubemize uğrayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Altın kaplama takı kuyumcuda bozdurulabilir mi?
Kaplama takının altın tabakası çok ince olduğu için kuyumcuda altın olarak bozdurulmaz. Gümüş üzeri kaplamalarda yalnızca alttaki gümüş değer taşıyabilir.
Altın kaplama ne kadar dayanır?
Kaplamanın ömrü tabaka kalınlığına, kullanım sıklığına ve bakıma bağlıdır. Sürtünme, ter, parfüm ve suyla temas arttıkça kaplama daha çabuk aşınır.
Kaplama takı yeniden kaplatılabilir mi?
Evet, aşınan kaplama takılar yeniden kaplatılabilir. Ancak bu işlem takıyı som altına dönüştürmez; yalnızca yüzey görünümünü yeniler.
Som altın takı da kaplanır mı?
Bazı beyaz altın takılara parlaklık için rodyum kaplama uygulanır. Bu, som altın takının yüzey bitişidir; alttaki metal yine altın alaşımıdır.


